Vragen? E-mail de Doping Infolijn: dopingvragen@dopingautoriteit.nl
http://www.dopingautoriteit.nl/dopingcontroles/analyses/haaranalyses

Haaranalyses als alternatief?

Eén van de alternatieve methoden om sporters te controleren op doping, naast het verzamelen van urine- of bloedmonsters, is het laten analyseren van haar. Haaranalyses zijn zeer gebruikelijk bij politieonderzoeken en worden soms gebruikt als bewijs in rechtszaken. In de sportwereld is men nog niet overtuigd. Geen enkele internationale sportfederatie gebruikt deze detectiemethode voor het aantonen van het gebruik van dopinggeduide stoffen en ook het WADA stelt zich vooralsnog terughoudend op. Desondanks heeft een aantal sporters in het (recente) verleden een haaranalyse laten uitvoeren. Waarom? Wat zijn de beoogde voordelen? En waarom wordt deze methode in de sportwereld zo weinig gebruikt? Een uiteenzetting.

Voordelen

Het analyseren van haar voor dopingcontroles heeft een aantal wezenlijke voordelen ten opzichte van urinecontroles. Zo is een haar makkelijker af te nemen en te bewaren dan urine. Het grootste voordeel lijkt echter te zitten in de langere tijdsperiode die onderzocht kan worden. Gezien het feit dat de lichaamsvreemde stoffen over het algemeen vanuit de haarwortel het haar binnenkomen en daar vervolgens tijdens het verdere groeiproces niet meer uit gaan, geeft haar de mogelijkheid om 'terug in de tijd' te kijken. Haar groeit gemiddeld een centimeter per maand. Hiermee zou haar uitermate geschikt zijn om onderscheid te kunnen aantonen tussen chronisch en incidenteel dopinggebruik. Het is echter wel zo dat hoe verder weg van de haarwortel de analyse wordt gedaan, en dus hoe verder je terug gaat in de tijd, hoe voorzichtiger je dient te zijn met de (kwantitatieve) interpretatie van het resultaat.

Moeilijkheden

Met de interpretatie van een haaranalyse komen ook de nadelen van deze methode naar voren. De samenstelling van het haar is mede afhankelijk van externe invloeden, zoals kleurspoelingen (met name bleken), wassen en andere cosmetische handelingen. Bovendien komen dopinggeduide stoffen niet alleen in het haar via de haarwortel, maar ook door vervuiling van de omgeving (o.a. door rook of door het zweet van anderen). Hierdoor moet een haar voor analyse eerst afdoende afgespoeld worden met verschillende chemicaliën. Samen met dit spoelen, kunnen echter ook dopinggeduide stoffen, die wel van oorsprong in die haar zitten, weggespoeld worden. Dit spoelproces heeft dus een grote invloed op het uiteindelijke resultaat van de haaranalyse: te weinig spoelen kan voor een vals positieve uitslag zorgen; te grondig spoelen kan tot een vals negatieve uitslag leiden.

Een andere moeilijkheid met haaranalyses is, dat het (nog) niet mogelijk is om een uitspraak te kunnen doen over de relatie tussen de concentratie van een bepaalde stof in een haar en de ingenomen hoeveelheid. Deze relatie is afhankelijk van de haarkleur, leeftijd en geslacht van de sporter en van verschillende molecuuleigenschappen van de betreffende stof. Tevens is deze relatie afhankelijk van de gebruikte analysetechnieken in het laboratorium. Verschillende concentraties worden gevonden doordat de laboratoria nog geen gestandaardiseerde analysemethode hebben ontwikkeld. Bovendien kunnen niet alle dopinggeduide stoffen in haar aangetoond worden. Tenslotte is het een praktische moeilijkheid dat niet alle sporters haar hebben.

Dopingcontrole

Samengevat kan gesteld worden dat een haaranalyse aanvullend zou kunnen zijn op de uitslag van een urineanalyse. Het is met name geschikt om chronisch gebruik van bijvoorbeeld anabole steroïden aan te tonen, terwijl hiervan in de urine inmiddels geen spoor meer is te ontdekken. Een haaranalyse kan ook een indicatie geven van "niet chronisch gebruik", maar die conclusie is alweer wat zwakker. Voor de detectie van dopingmisbruik, of voor het definitief aantonen van onschuld, zijn er momenteel echter nog te veel vragen onbeantwoord. Het ziet er dan ook niet naar uit dat een haaranalyse binnen afzienbare tijd in een standaard dopingcontrole zal worden opgenomen.

Follow us: