Vragen? E-mail de Doping Infolijn: dopingvragen@dopingautoriteit.nl
http://www.dopingautoriteit.nl/wat_is_doping/dopingcategorieen/glucocorticosteroiden

Glucocorticoïden

Hoewel de prestatiebevorderende werking van glucocorticoïden door sommigen in twijfel wordt getrokken, staan ze sinds jaar en dag op de dopinglijst. Glucocorticoïden zijn afgeleiden van het hormoon cortisol. Ze kunnen remmend werken op ontstekingsreacties, waardoor een sporter toch kan blijven sporten ondanks de aandoening waaraan hij/zij lijdt. Het gebruik van glucocorticoïden is alleen binnen wedstrijdverband verboden. Wat zijn het eigenlijk voor stoffen? Waarom zou een sporter deze middelen gebruiken? Zijn er dopinggevallen van bekend?

Wat zijn glucocorticoïden?

Glucocorticoïden zijn afgeleiden van het lichaamseigen cortisol ofwel hydrocortison. Cortisol is een hormoon dat vrijkomt bij stress. Het zorgt bij stressreacties dat glucose kan worden opgebouwd uit spiereiwit. Dit gebeurt zodra er geen glycogeen meer voorradig is in de spieren en wel glucose nodig is om een inspanning te leveren. Verder zorgt cortisol voor een afweerreactie bij ontstekingsprocessen. Glucocorticoïden zijn hormonen die in de bijnierschors worden gemaakt. De bijnieren zitten aan de nieren vast. De bijnieren worden aangezet tot productie van deze hormonen als gevolg van stress en zodra er een ontstekingsreactie in het lichaam optreedt. De glucocorticoïden worden dan via het bloed vervoerd naar de plaats waar deze ontsteking optreedt om deze te bestrijden.

 

De bijnieren liggen bovenop de nieren.
In de bijnieren wordt, onder andere, het glucocorticoïd cortisol gemaakt.

 

Daarnaast zijn er synthetische afgeleiden van glucocorticoïden, zoals prednison en prednisolon. Deze stoffen hebben een sterkere werking dan het lichaamseigen cortisol.

Waarvoor worden glucocorticoïden gebruikt?

In de geneeskunde worden glucocorticoïden gebruikt voor de behandeling van ontstekingsreacties, wanneer het eigen afweersysteem tekort schiet. Zo kunnen ze worden gebruikt bij ziekten waarbij heftige ontstekingsreacties kunnen optreden, zoals bepaalde vormen van reuma, colitis ulcerosa (= darmziekte die gepaard gaat met perioden van heftige ontstekingen) en bij opvlammingen van multiple sclerose. Het betreft hier dan sterkere synthetische varianten van cortisol, zoals prednison en prednisolon.
Glucocorticoïden kunnen ook in sommige astmageneesmiddelen worden toegepast en ze kunnen ook worden gebruikt om allergische (huid)reacties te verminderen. Het betreft hier dan minder sterke stoffen dan prednison en prednisolon.

Waarom worden ze in de sport gebruikt?

In bepaalde takken van sport lopen sporters risico’s op het krijgen van ontstekingen. Denk bijvoorbeeld maar eens aan wielrenners die elke dag uren op een klein zadeltje zitten. Het is niet gek dat hun zitvlak geïrriteerd en uiteindelijk ontstoken raakt. Onder strikte voorwaarden mogen deze ontstekingen behandeld worden met glucocorticoïden. De strikte voorwaarden zijn ingesteld, omdat het gebruik van glucocorticoïden ook een positieve invloed kan hebben op de stemming. Je krijgt er een goed gevoel van. Indirect kan dit prestatiebevorderend werken, omdat de sporter de druk om prestaties neer te zetten dan veel minder voelt. Glucocorticoïden worden om deze reden nog wel eens misbruikt in de sport en om dit misbruik tegen te gaan wordt het gebruik aan banden gelegd.
Het gebruik van glucocorticoïden in pillen, injecties of infuus kan leiden tot psychische stoornissen, zoals stemmingsstoornissen, hoofdpijn, een hoge bloeddruk, gewichtstoename door het vasthouden van vocht, verhoogde kans op diabetes, hartfalen, botafbraak, spierzwakte en verminderde afweer.

Mogen er helemaal geen glucocorticoïden worden gebruikt?

Jawel, alleen glucocorticoïden die oraal (in pilvorm via de mond), intraveneus (in een ader), intramusculair (in een spier) of rectaal (via de anus) toegediend worden, zijn verboden. Echter, sporters kunnen hier wel een dispensatieverzoek voor indienen. Meer informatie over het aanvragen van dispensaties is hier te vinden. Alle andere toedieningswijzen zijn toegestaan.

Zijn er wel eens positieven geweest op glucocorticoïden?

Op 11 november 2006 bleek dat de urine van de Italiaanse voetballer Marco Borriello een grote hoeveelheid cortison bevatte. Als excuus voerde hij aan dat hij de glucocorticoïden binnengekregen heeft doordat zijn vriendin een crème gebruikte die deze stof bevatte. Hiervoor werd hij door de Italiaanse voetbalbond drie maanden geschorst.

Follow us: